بازديدكنندگانعليرغم اين هواي خوب و بيبرف و باران، آنطوري كه از سخنان غرفهداران و كارشناسان شنيده ميشد، بازديدكنندگان متخصص چندان زياد نبودند.
اين هم به نوبه خود به كيفيت و تنوع شركتكنندگان و محصولات جديد و فنآوريهاي پيشرفته، تأثير دارد. صاحبان صنعت و مديران واحدهاي چاپ و بستهبندي و صاحبنظران آنها، در اين روزهاي آخر سال بايد انگيزهاي قوي براي ترك كار و كسب و مراجعه به نمايشگاه داشته باشند كه وقت خود را صرف آن كنند.
بيشك اگر تازههاي نمايشگاه در حد مطلوبي بود، اگر نمايندگيهاي معتبر و سازندگان ماشينآلات و تجهيزات و ارايهدهندگان نرمافزار، به نمايشگاه ميآمدند و اگر فنآوريهاي تازه عرضه ميشد، بازديدكنندگان با عطش و علاقه براي بازديد ميشتافتند. در غياب چنين شركتها و محصولات و فنآوريها چه انتظاري ميتوان داشت؟
اما به هر حال نمايشگاه چاپ و بستهبندي تهران، براي بسياري از واحدهاي چاپ و بستهبندي به ويژه واحدهاي كوچك و شهرستانها، چيزهايي ارزندهاي در برداشت.
شايد با اطلاعرساني بهتر و تبليغات مناسب انگيزه بيشتري براي اين مخاطبان فراهم ميآمد.
شرايط نامناسب
انصاف بايد داد كه كماقبالي نمايشگاه در جلب شركتهاي بزرگ خارجي تنها به كاستيهاي برگزاركنندگان – كه در جاي خود قابل بحث است- محدود نميشود. شرايط سياسي و جو بينالمللي به سود چنين رويدادهايي نيست. حتي در مورد دلسردي بخشي از بازديدكنندگان بالقوهاي كه به نمايشگاه نيامدند، نيز شرايط اجتماعي و اقتصادي كشور مؤثر است.
مديريت و برنامهريزي
عليرغم عوامل خارجي و شرايط اجتماعي، تدبير و برنامهريزي هوشمندانه، هميشه ميتواند آسيبها را كاهش دهد و آنچه را ميسر ميشود به بهترين نحو ارايه دهد.
با اين نظر اگر به نمايشگاه شانزدهم بنگريم، باز هم كاستيهايي به چشم ميخورد كه از رويدادي در مرتبه شانزدهم آن، پذيرفتني نيست. نابساماني در توزيع غرفهها كه موجب سرگرداني بازديدكنندگان ميشد، بعضي رفتارهاي نامناسب با غرفهگذاران – كه هيچ سنخيتي با تكريم ارباب رجوع ندارد، تعرفه بالاي اجاره در ازاي خدمات نه چندان خوب و حتي كيفيت پايين دكوراسيون و فضاي سالنها و كاستيهاي تأسيساتي و ... مسايلي است كه اغلب در فضاي برخوردهاي سوداگرانه و مناقشه بين وزارت بازرگاني و برگزاركنندگان بر سر مسووليتها و دريافتها، به فراموشي سپرده ميشوند تا بار ديگر و در نمايشگاهي ديگر به صورتي ديگر رخ بنمايند.
برنامههاي جانبي
در شرايطي كه نمايشگاه از به نمايش گذاشتن فنآوريهاي جديد باز ميماند، انتظار ميرود با برنامههاي جانبي و مدلهاي ديگري به غير از غرفهگذاري مثل پارك تكنولوژي و سمينارهاي تخصصي و ....، اين كاستي جبران شود.
متأسفانه امسال نيز مانند بيشتر سالهاي ديگر، برگزاركنندگان نمايشگاه با سمبلكاري تمام، تنها در حد نام و عنوان و اعلام برنامه اقدام به برگزاري سمينار كردند، تا در رزومه اين نمايشگاه چيزي براي گفتن داشته باشند و حرفهايي شبيهسازي شده، همانند نمايشگاههاي معتبر بينالمللي تحويل رسانهها بدهند. تدارك سمينارهاي شتابزده، بدون برنامهريزي و كار تخصصي؛ بدون متخصصان و محققان برجسته و با ارايه نمايشهاي تبليغاتي به جاي سخنرانيهاي تخصصي، جز توهين به شعور مخاطبان، متخصصان و صاحبنظران چه ميتواند باشد؟ و از آنها جز بياعتنايي به چنين برنامههايي چه انتظاري ميتوان داشت؟
اينچنين بود كه با برگزاري نيم بند اولين برنامه، برنامههاي بعدي با صندليهاي خالي مواجه شده و كنسل شدند.
قابليتها و مسووليتها
معمول است كه بسياري از نارساييها در برنامهريزي و اجراي كارها را به بيثباتي مسوولان و تغييرات پياپي آنها نسبت بدهند. اين قضاوت دست كم در اين يك مورد- يعني در مورد نمايشگاه چاپ و بستهبندي- صدق نميكند. سالهاست كه اتحاديه چاپخانهداران و سپس به همراهي اتحاديه ليتوگرافان و صحافان (امسال انجمن كارتنسازان نيز به اين سه پيوست) زير نظر مجمع امور صنفي عهدهدار اين مهم هستند. بنابراين فرصت و تجربه و اطمينان كافي براي برنامهريزي و توسعه را داشتهاند.
سپردن اين مسووليت به اتحاديه چاپخانهداران با اين تصور همراه بود كه جلب هر چه بيشتر فعالان و بازيگران اصلي صنعت را موجب خواهد شد. متأسفانه تجربه چندين ساله خلاف اين گمانه را نشان داد. مرور فهرست شركتكنندگان در دورههاي مختلف به روشني نشاندهنده افول سال به سال ستاره صنعت چاپ در آسمان نمايشگاه است – كه در مقايسه با آنچه از يك نمايشگاه معتبر بينالمللي و شانزده ساله انتظار ميرود- امسال در حد سوسو زدن بود.
واقعيت آن است كه اتحاديه در كليت خود و در بهترين حالت، واحدهاي كوچك و متوسط صنعت چاپ را نمايندگي ميكند. اغلب چاپخانههاي بزرگ و واحدهاي تخصصي و چاپخانههاي صنعتي و مراكزي كه با فنآوري پيشرفته سروكار دارند، هيچ ارتباطي با اين اتحاديه ندارند و موارد معدودي از چاپخانههاي بزرگ كه عضو اتحاديه هستند براي رفع و رجوع برخي كارهاي اداري و صنفي خود، اين ارتباط را برقرار ساختهاند. وگرنه در زمينه توسعه صنعت، بررسي روندها، حل مسايل كلان و موارد اساسي چشمداشتي از آن نهاد ندارند.
بنابراين جاي شگفتي ندارد كه برگزاركننده نمايشگاه به جاي نگراني از غيبت شركتهاي بزرگ و صاحبان فنآوريهاي صنعت چاپ، فزوني غرفهداران و متراژ به فروش رفته را به رخ بكشد. متراژ نسبت معيني با درآمد براي برگزاركننده دارد و همين خود موجب آسودگي خيال از نتايج هر دوره نمايشگاه است.
رازي برملا نخواهد شد اگر يادآوري شود كه درآمد حاصل از برگزاري نمايشگاه و نحوه بهرهبرداري از آن، يكي از محورهاي اساسي اتهام عليه هيأت مديره قبلي اتحاديه چاپخانهداران تهران بود كه در رقابتهاي انتخاباتي و حتي شكايت به مراجع قانوني، موارد آن بازگو ميشد.
اكنون چه رويهاي معمول است و آن شكايتها و دادخواهيها به كجا انجاميد، موضوعي است كه در حوصله اين نوشته نميگنجد.
تأملي بر واژه بينالمللي
به هر حال برگزاركننده در حد توان خود كوشيده و حاصل همين نمايشگاهي است كه چهار روز در برابر ما گشوده بود. كساني كه از نمايشگاههاي خارجي بازديد كردهاند و روند تغييرات نمايشگاههاي منطقهاي- به ويژه تركيه و دبي- را دنبال ميكنند، ميدانند كه به قرينه شيب نزولي نمايشگاه ما نمايشگاههاي آنها سير صعودي داشتهاند.
واژه بينالمللي در عنوان نمايشگاه بينالمللي چاپ و بستهبندي تهران به معناي پهن كردن بساط چند شركت خارجي در كنار شركتهاي ايراني براي بازار ايران است.
اين نمايشگاه بينالمللي پس از 16 دوره نتوانسته است از اعتباري در ميان چاپكاران منطقه برخوردار شود و به عنوان يك نمايشگاه بينالمللي بازديدكنندگاني از كشورهاي خاورميانه – دست كم از همسايگان- را به سوي خود جلب كند و از اين رهگذر براي توسعه صادرات توليدكنندگان ماشينآلات، ملزومات و مواد مصرفي كشور، بستري فراهم سازد. آيا مركز توسعه صادرات چنين انتظاري از اين نمايشگاه دارد؟
(همينجا بگوييم كه تجربه قبلي از نمايشگاههاي ديگر و برخورد مسوولان با نقدها و سخنان دردمندانه درباره توليدكنندگان ايراني و فرصتسوزيهاي نمايشگاه چاپ و بستهبندي تهران، نشان داده است كه نبايد انتظار پاسخي داشته باشي.)
نگاه مسوولان هر چه باشد، ما شاهد ناتواني در جلب بازديدكنندگان كشورهاي همسايه هستيم. اين در حالي است كه به جز تركيه، هيچ يك از همسايگان ما (روسيه در اين محاسبه نميگنجد) از نظر قابليتهاي صنعتي و تخصصهاي گوناگون به گرد ايران نميرسند و كالاها و محصولات فراواني در اين نمايشگاه از سوي سازندگان ايراني عرضه ميشود كه ميتواند پاسخگوي نياز آن كشورها باشد. جالب است كه چندين بازارياب از نمايشگاههاي منطقهاي، مثل تركيه و سوريه در اين نمايشگاه فعال بودند.
معدود چهرههاي خارجي در نمايشگاه، نه خريداران محصولات ما و نه آورندگان فنآوري پيشرفته هستند. در كنار تركها كه بازار خوبي در ايران دارند، امسال حضور چينيها با كالاهاي نه چندان پيشرفته، چشمگير بود. اميد كه صنعتگران ما بتوانند در رقابت با اين سونامي برخاسته از خاور دور، تاب آورند و از اين رهگذر به اصلاح روشها و ارتقاي محصولات خود با قيمتهاي رقابتي، همت گمارند.
جاي شكر دارد كه ...
نمايشگاه امسال البته مزايايي هم داشت:
- وجود روزهاي پنجشنبه و جمعه در چهار روز، امكان دسترسي طيف وسيعتري را به نمايشگاه فراهم ميساخت. استقبالي كه روز جمعه از نمايشگاه شد، رضايت خاطر غرفهداران را موجب شد.
- تهويه سالنها و دماي محيط در حالت مطبوعي قرار داشت و به لطف اعتدال نسبي هوا، از اين نظر مشكلي ايجاد نشد.
- نظافت سالنها به طور نسبي بهتر از پارسال بود. هر چند كه در بعضي مناطق (مثل سرويسهاي بهداشتي) عليرغم بهسازيهاي صورت گرفته، هنوز به ويژه براي ميهمانان خارجي فضا چندان مناسب نيست.
- صدور كارت ورود براي بازديدكنندگان و ثبت اطلاعات آنها، اقدام خوبي بود كه در صورت كامل بودن ميتواند براي دورههاي بعد مفيد افتد، به شرطي كه نتايج آماري آن اعلام شود. اين اقدام در سالهاي بعد ميتواند به نحو بهتري صورت گيرد.
- امسال هم حضور شركتهاي مربوط به صنعت بستهبندي، چشمگيرتر از چاپ بود. شايد نتوان اين را مزيتي به حساب آورد، اما از اين نظر كه صنعتگران ايراني در اين حوزه كارهاي خوبي به نمايش گذاشتند، جاي خوشحالي دارد.
- اما از همه مهمتر، نمايشگاه براي بسياري از شركتها، فرصتهاي تجاري جديدي ايجاد كرد و زمينه قراردادهايي را فراهم ساخت كه در اين بازار غنيمت است.
افتتاحيه
نمايشگاه شانزدهم چاپ و بستهبندي و ماشينآلات وابسته تهران به روال سالهاي گذشته با مراسم افتتاحيه آغاز شد.
در اين مراسم دكتر غلامعلي حدادعادل رييس كميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي، و تني چند از مسوولان سازمان توسعه تجارت و شركت نمايشگاههاي بينالمللي و مسوولان اتحاديههاي صنفي و برخي از افراد و دستاندركاران چاپ و بستهبندي حضور داشتند.
گفتني است مجريان شانزدهمين نمايشگاه بينالمللي چاپ و بستهبندي و ماشينآلات وابسته تهران را شركت صنوف توليدي و خدمات تهران، اتحاديه چاپخانهداران، ليتوگرافان، صحافان و انجمن مديران صنايع كارتن و مقوا تشكيل ميدادند.
400 شركت داخلي و 110 شركت خارجي از 22 كشور از جمله آلمان، اسپانيا، ايتاليا، انگلستان، اتريش، آمريكا، امارات متحده عربي، برزيل، سوئد، ژاپن، سوئيس، تركيه، تايوان، فرانسه، كره جنوبي، هلند، هندوستان، تونس و چين آماري است كه از سوي مجمع امور صنفي صنوف توليدي و خدمات فني تهران به عنوان شركتكنندگان اين دوره بيان شده است.
فردي به نمايندگي از محمد پورمزرعه رييس مجمع امور صنفي صنوف توليدي و خدمات فني تهران در ابتداي مراسم به معرفي ويژگيهاي اين دوره از نمايشگاه پرداخت. وي با اشاره به 510 غرفهدار در نمايشگاه شانزدهم، صنعت چاپ و بستهبندي ايران را صنعتي پويا خواند.
سپس جليل غفاري رهبر رييس هيأت مديره اتحاديه صحافان و عضو هيأت رييسه شركت صنوف توليدي و خدمات فني تهران به نمايندگي از اتحاديههاي صنعت چاپ نيز سخنراني كرد.
وي گردش مالي ساليانه صنعت چاپ در جهان را معادل 650 ميليارد دلار برآورد كرد كه به اضافه گردش مالي در حوزه كارتنسازي و بستهبندي به هزار ميليارد هم خواهد رسيد.
سپس حدادعادل چند دقيقهاي نظرات خود را درباره روند فعلي صنعت چاپ بيان كرد. او گفت: «صنعت چاپ امروزه به قدري گسترده و وسيع شده است كه ميتوان گفت به صنعت زيربنايي براي همه فعاليتهاي اقتصادي تبديل شده است.»
وي افزود:«متأسفانه تاكنون نگاه شايستهاي به صنعت چاپ نشده است و اين باعث شده در مقايسه با صنايع ديگر كه به خودكفايي رسيدهاند، هنوز از لحاظ ماشينآلات و بخشي از مواد مصرفي به كشورهاي خارجي وابسته باشد.»
حدادعادل راه چاره رشد صنعت چاپ را برنامهريزي 20 ساله بيان كرد و در ادامه گفت: «ديگر وقت آن شده است تا با در نظر گرفتن همه جوانب صنعت چاپ، برنامهريزي بيست ساله در جهت توسعه و تقويت در همه حوزهها از جمله مواد سلولزي، بازيافت، بستهبندي و ... انجام گيرد.»
