icon-house.gifصفحه اصلی  |  ماهنامه صنعت چاپ  |  آگهی  |  اشتراک  |  راهنمای مشاغل چاپ  |  درباره ما  |  تماس با ما

#
Persian Site English Site
جستجو در :
ارزیابی کیفیت در چاپ جوهرافشان

منبع: اتحادیه صنایع چاپ آمریکا

ارزیابی کیفیت در چاپ جوهرافشان

نویسنده:الهام شفیعی


 

 به دنبال رواج تکنولوژی جوهرافشان در بازار چاپ تجاری، این سوال مهم مطرح است که کیفیت چاپ در این روش چگونه ارزیابی می‌شود؟ طبق معمول، ممکن است از اعداد دنسیتومتری برای این کار استفاده شود، اما این روش اندازه‌گیری برای چاپ جوهرافشان چند رنگ، کنترل کافی را تامین نمی‌کند. ارزیابی کیفیت چاپ جوهرافشان به ابزار پیشرفته‌تری مانند اسپکتروفتومترها و روش‌های بصری مکمل نیاز دارد.
برای کنترل اسپکتروفوتومتریک چاپ جوهرافشان در حین تولید، روش‌های اندازه‌گیری ساده شده‌ای لازم است که داده‌های لازم برای سنجش کیفیت رنگ‌ها را از نظر ثبات در طول تولید و مطابقت با آنچه مد نظر است به دست بدهد. بنا به تجربه،‌ اگر فضا و زمان اندازه‌گیری محدود باشد، توجه را باید بر تعادل خاکستری (gray balance) معطوف کرد.
در حالت ایده‌آل، رنگ‌های زیرین (اولیه) و رنگ‌های اورپرینت (ثانویه) هم باید کنترل شوند.سازگارشدن با استانداردهای موجود در این زمینه به شدت توصیه می‌شود. به خصوص اگر قرار است کیفیت چاپ جوهرافشان با دیگر فرایندهای چاپ مقایسه شود.
به خاطر وجود هدهای متحرک در سیستم جوهرافشان، بیشتر مشکلات کیفی رایج در این نوع چاپ ناشی از تنظیمات هدها، مسدود شدن افشانه‌ها (Jet Blockage) و رزولوشن است. اگر هدهای جوهرافشان به خوبی تنظیم نباشند، در محل تلاقی رنگ‌های بسیار متفاوت، نواری شکل می‌گیرد که نتیجه تلفیق بیرون‌زدگی‌های هر دو رنگ از مرز خودشان است (bleed). برای مثال اگر رنگ تنپلات سایان در کنار رنگ تنپلات ماژنتا قرار بگیرد و هدها درست تنظیم نباشند، یک خط آبی تیره مابین دو رنگ پدید می‌آید. یکی از فاکتورهای نهفته در تعریف کیفیت چاپ جوهرافشان، به کاربرد نهایی چاپی ربط دارد. برای مثال انتظارات کیفی از چاپ یک ماشین جوهرافشان تولیدی با یک دستگاه لارج‌فرمت مخصوص بیلبورد، (که فقط از فاصله دور دیده می‌شود) متفاوت است.
برای این انتظارات گوناگون، تست‌های کیفی مخصوصی بر اساس تست‌های استاندارد- مانند فرم تستی که اتحادیه چاپ آمریکا برای چاپ عریض جوهرافشان تهیه کرده و در موارد مختلفی استفاده شده- نیاز هستند.این تست‌ها برای اطمینان از دستیابی به عملکرد بهینه دستگاه ضروری‌اند. در ادامه یک نمونه فرم تست ویژه چاپ عریض بررسی می‌شود.
یکی از المان‌های کلیدی مورد نیاز در این تست‌ها نمونه طیف رنگ‌ها است. این نمونه‌ها برای رنگ‌های CMYK و رنگ‌های ترکیبی موجودند و جهت ارزیابی تفکیک رنگ و مطابقت رنگ‌ها، مشابه RGB آنها را نیز در خود دارند.همچنین نمونه طیف تعادل خاکستری نیز وجود دارد که از درصدی از رنگ‌های C، M Y تشکیل شده که وقتی درست چاپ شوند، خاکستری خنثی می‌دهند.
آنالیز طیف‌های رنگی باید با اندازه‌گیری‌ها و آزمون‌های بصری همراه باشد.اگر یک مربع کوچک در بالای سمت راست مربع‌های CMYK ظاهر شود، تبدیل از RGB به CMYK رنگ‌ها را تغییر داده است. رنگ‌ها را حتما باید در شرایط نوری مطابق با استاندارد 3664 ISO مشاهده کرد. با اندازه‌گیری CMYK، RGB و پچ‌های خاکستری به وسیله اسپکترودنسیتومتر، مقادیر غلظت رنگ تنپلات، CIE Lab، درصد رنگ و تعادل خاکستری به دست می‌آید. خصوصیات مکانیکی دستگاه جوهرافشان نیز بر کیفیت تصویر تاثیر مستقیم دارد. المان Line & bleed برای کنترل شرایط هدها مناسب است. این المان از بلوک‌های رنگی تنپلات و خط‌های مثبت و منفی با ضخامت‌های مختلف تشکیل می‌شود و هر جزء آن یک بلوک یک اینچی سایان،‌ ماژنتا و زرد تنپلات دارد. در هر سری از این بلوک‌ها شش ساختار خطی متشکل از رنگ‌های متضاد وجود دارد. اندازه شش خط مثبت و منفی که از بلوک‌ها می‌گذرند بین 007/0 تا 056/0 اینچ (01/0 – 14/0 سانتی متر) متفاوت است.
این خطوط در هر دو جهت عمودی و افقی قرار دارند.اگر رنگ‌های کنار هم در اثر جابجایی رنگ‌ها با هم ادغام بشوند و رنگ سومی را ایجاد کنند، خطوط افقی آن را نشان خواهد داد. این رنگ سوم به طور معمول یک خط با رنگ ثانویه‌ است. خطوط افقی همچنین تنظیم نبودن هدها را نشان می‌دهند.وقتی این المان با هدهایی چاپ شود که درست تنظیم نشده‌اند، فضای سفیدی بین بلوک رنگی و خط رنگی به وجود می‌آید که همان روی هم نخوردن رنگ‌هاست.در کنار بلوک‌های دارای خطوط افقی، بلوک‌هایی مشابه منتها با خطوط عمودی  قرار دارند که کیفیت خطوط را نشان می‌دهند. خطوط این المان 90 درجه نسبت به هد می‌چرخند، به این معنی که به جای چاپ شدن با یک بار عبور هدها (مانند خطوط هم‌جهت با حرکت هد)، با چند بار عبور هد چاپ می‌شوند.
اگر این خطوط به صورت یک خط ممتد نباشند، می‌توان گفت دستگاه جوهرافشان ضعف‌هایی دارد.محدودیت کیفیت چاپ خطوط باعث می‌شود خط‌ها با لبه‌های پله‌ای شکل و شکسته چاپ شوند.
اگر خطوط خدشه‌دار، صاف و خطوط صاف پله‌ای چاپ شوند، معلوم می‌شود که سیستم جوهرافشان ضعف رزولوشنی دارد و باید تنظیمات آن را به رزولوشن بالاتری تغییر داد، یا این‌که کیفیت خطی قابل قبول فرض می‌شود و می‌توان در ازای رزولوشن پایین‌تر سرعت بالاتری داشت.
در آخر اگر خطوط یا بلوک‌ها از مرزهای مشخص خود بیرون بزنند، ممکن است مرکب و سطح چندان مناسب هم نبوده باشند. این حالت حتی وقتی که هد جوهرافشان به درستی تنظیم است، نیز اتفاق می‌افتد.ثبات کیفیت چاپ هنگامی که هد در عرض یک دستگاه چاپ عریض حرکت می‌کند، می‌تواند بسته به طرح کار و شرایط دستگاه مشکل‌زا باشد. به همین دلیل فرم‌های تست جوهرافشان باید شیب‌های رنگی و رنگ‌های تنپلات را هم در عرض فرم‌ها داشته باشند.
شیب‌های رنگی چاپ شده را می‌توان از نظر وجود نشانه‌های کچلی (blotching) و پله پله شدن (banding)- که یک تغییر یک دفعه‌ای و ناخوشایند در شیب رنگی است و به‌طور معمول به خاطر هدهای مسدود شده ایجاد می‌شود- به طور بصری کنترل کرد.
شیب رنگ باید از نقاط روشن به نقاط تیره کاملا صاف چاپ شود. کچلی می‌تواند به علت عدم تناسب تنظیمات مقدار مرکب با سطح چاپ‌شونده باشد. پله پله شدن در خلاف جهت حرکت هد نیز ممکن است به علت رزولوشن پایین در ریپ باشد. پله پله شدن در جهت حرکت هد مطابق با طیف رنگ در تصویر چاپی، فقط در قسمت‌های مشخصی از المان شیب رنگ ظاهر می‌شود.
در مثال نشان داده شده، بین هر طرح شیب رنگی یک نوار مشکی/ سایان/ ماژنتا/ زرد/‌قرمز، سبز/‌آبی و خاکستری وجود دارد. این نوارهای رنگی ثبات کیفیت انتقال مرکب در عرض سطح چاپی را نشان می‌دهد. متدهای معمول اندازه‌گیری، مقادیر غلظت و CIE lab را به عنوان فاکتورهای تعیین‌کننده ثبات در بر دارند.
کلام آخر این‌که کنترل فرایند چاپ با دستگاه‌های جوهرافشان درست مانند ماشین‌های چاپ سنتی مثل افست و گراور مهم است. این دستگاه‌ها را باید از نظر اشکالات و محدودیت‌های رزولوشنی، هدهای مسدود، ‌تنظیمات هد و موارد دیگر بررسی کرد.
استفاده مداوم از فرم‌های تست کیفیت مختص چاپ جوهرافشان و دارای تمام المان‌های لازم، به چاپکاران امکان ارزیابی وضعیت دستگاه را می‌دهد که متوجه شوند آیا دستگاه نیازهای کیفیتی مشخص را دارد و یا نیازمند رسیدگی و تعمیرات است.