icon-house.gifصفحه اصلی  |  ماهنامه صنعت چاپ  |  آگهی  |  اشتراک  |  راهنمای مشاغل چاپ  |  درباره ما  |  تماس با ما

#
Persian Site English Site
جستجو در :
چاپ، شفاف است؟

چاپ، شفاف است؟

ماهنامه شماره 392 (تیر 1392 )


براساس برخي داستان‌هاي افسانه مانند، توليدکننده‌ي اوليه اسانس نوشابه کوکاکولا و کسي که امتياز توليد اين نوشابه را خريد، فرمول توليد آن را به مدتي بيش از يک قرن همچون يک راز سر به مهر مخفي نگاه داشت و براي اين مخفي کاري و حفظ کاسبي جهاني خود متحمل هزينه‌هاي بسياري مي‌شد، اما يک اجبار قانوني تازه، که حالا ديگر البته عادي شده است، لزوم اعلام مواد اوليه مصرفي در توليد مواد غذايي اين فرمول مخفي را پس را از 125 سال از پشت پرده به درآورد. آنها مجبور شدند فرمول خود را براي مصرف‌کنندگان شفاف کنند.
هر چند آن لوگوي معروف حالا خودش ميلياردها دلار قيمت دارد، اما ديگر انحصاري در زمينه فرمول وجود ندارد و به دلايلي بسيار، اين يک پيشرفت براي جامعه بشري است ....
***
تفاوت يک اقتصاد پيشرفته و کارا با يک اقتصاد عقب‌مانده و نازا چيست؟ در نرخ بهره‌وري سرمايه؟ در ميزان استفاده از تکنولوژي؟ در نوع مديريت منابع؟ در .....؟! تفاوت بين دو نوع اقتصاد و دو نوع سطح توسعه کشورها در همه اين زمينه‌ها و بسیاری زمینه‌های دیگر وجود دارد، ولی يک زمينه ديگر هست که اهمیت ویژه‌ای یافته؛ شفافيت!
شفافيت اقتصاد از مباحث نسبتا جديد است و منشاء پيدايش ضرورت افزايش سطح آن را مي‌توان توسعه ارتباطات و خبررساني در جهان امروز دانست که ظاهرا با موضوع شفافيت ارتباط مستقيم ندارد، اما پديد آمدن نياز به شفافيت بيشتر در فعاليت‌هاي اقتصادي حاصل حضور تعيين کننده‌ي آن در زندگي‌هاي امروزه‌ي جوامع است.
ديگر نبايد و نمي‌توان فعاليت اقتصادي را زير پوششي از آزادي ليبرالي حامي اقتصاد سرمايه‌داري و تحت عنوان حفظ حقوق و حريم فعاليت فردي انجام داد. در واقع، قانون و يا عرفي که دارد به قانون تبديل مي‌شود مي‌گويد هر فعاليت اقتصادي اعلام نشده و پنهاني که به جامعه اعلام نشود و کنترلي روي آن وجود نداشته باشد، در زمره‌ي اقتصاد زيرزميني و پنهاني است و بنابراين غيرقانوني، راهي براي پول‌شويي، گريز از پرداخت ماليات، توليد مواد کنترل نشده و خطرناک، و يا استفاده غيرقانوني و غیر انسانی از نيروي کار به حساب مي‌آيد.
يک کارگاه زيرزميني توليد مواد غذايي يا بافندگي يا چاپ، می‌تواند محل وقوع يکي يا چند مورد از اين رفتارهاي غيرقانوني به حساب مي‌آيد. لازم نيست اينگونه فعاليت‌ها حتما در جايي پرت و دور از چشم صورت گيرد تا ناشفاف و آسيبزا باشد؛ مي‌توان با استفاده از يک رانت دولتي اعلام نشده کالايي مثل کاغذ وارد کرد و سود برد و مشکل‌ساز شد، مي‌توان رنگ يا مرکبي که مبتني بر ترکيبات سرب است وارد کرد، مي‌توان قطعه حساس و گران قيمتي از يک ماشين را بدون پرداخت عوارض حقوق گمرکي به داخل قاچاق کرد، مي‌توان جنس مشابه و تقلبي چيني به بازار تزريق کرد و.... همه اين‌ها را فقط زماني مي‌توان انجام داد که شفافيتي در کار نباشد. نه در تجارت و صادرات و واردات، نه در انبارداري و حمل‌ونقل، نه در خريد و فروش و انتقال‌هاي داخلي، نه در جابه‌جايي پول و هزينه معاملات و ....
اشخاص و نيروهايي در جامعه وجود دارند که محل ارتزاق و کسب درآمد خود را روش‌هاي فوق قرار مي‌دهند و به تاريکي محض و فعاليت در پشت شيشه‌هاي مات و کرکره‌هاي آويخته وابسته‌اند. شفافيت براي آنها پايان جهان است.
در مقابل، آنها که کسب و پيشه يا صنعت خود را قانوني، با پرداخت ماليات، بيمه و ساير هزينه‌هاي قانوني اجتماعي انجام مي‌دهند؛ دوستدار شفافيت و اطلاع‌رساني‌اند. روزنامه‌هاي اقتصادي را ورق مي‌زنند و براساس اطلاعاتي که وجود دارد درباره‌ي توسعه کسب‌وکار خود تصميم مي‌گيرند. آنها نيز خواهان شفافيت هر چه بيشتر جريان‌هاي اقتصادي و توزيع اطلاعات معاملات و جابجايي‌ها هستند. بخش سالم اقتصاد، از شفافيت سود مي‌برد و از ظلمت فعاليت‌هاي زيرزميني، زيان!
آيا می‌توان سطح شفافيت اقتصادي را افزایش داد؟ پاسخ کاملا مثبت است. امروزه مي‌توان به راحتي همه جابه‌جايي‌هاي مالي را رديابي کرد. سازمان‌هاي دولتي مسئول مي‌توانند رد هر سفارشي را از نقطه‌ي آغاز تا پايان در هر سازمان دولتي يا شرکت خصوصي به دقت مشخص کنند. هر چند گويا تمایل برخي از دستگاه‌هاي دولتي نيز به‌دلايلي به‌سليقه و موقعيت کارکنان آنها وابسته است، اما با همه این‌ها جانشيني شفافيت به جاي گل‌آلود بودن آب، امري محتوم است.
اين درست است که با افزايش شفافيت، معاملات و کسب‌وکار خود ما نيز زير نور قرار مي‌گيرد، اما قوانين ما را از دستبرد ايمن مي‌سازند. دوران پنهان‌کاري در زمينه درآمد به سر آمده است و دوران خريد خدمات از عرضه‌کنندگان زيرزميني نيز به سر مي‌آيد؛ عصر کنترل‌هاي ديجيتالي و ماشين‌هاي محاسبه‌گر هميشه روشن، مسلط شده است. آنهايي که هنوز زيرپله‌ها و زيرزمين‌ها را امن‌تر مي‌يابند، به‌زودي ناايمن خواهند شد. در مقابل اين روند نمي‌توان مقاومت کرد.